وردهایی که جادوگرند

«به مردگان ترحم نگن هری. برای زنده‌ها و بیشتر از همه برای کسانی که بدون عشق زنده‌اند ترجم کن. با برگشتنت می‌توانی مطمئن شوی که افراد کمتری صدمه ببینند، خانواده‌های کمتری از هم پاشیده شوند. اگر این به اندازه‌ی کافی برایت مهم باشد، آن‌وقت ما باید همین حالا از هم خداحافظی کنیم.»
آن‌گاه که کتابی زندگی نویسنده‌اش را دگرگون می­کند و شکل زیست او را تغییر می‌دهد، آیا می­توان آن را کتابی نامید که تنها با اقبال عمومی مواجه شده است؟ عمومن وقتی در حوزه­ی فرهنگی پدیده­ای وارد مجراهای پول‌سازی می­شود، به‌ویژه ‌در زمینه­ی کتاب و نوشتار، فاکتورهایی جدای از اقبال، آن را وارد این حیطه می­کنند. مجموعه­‌ی کتاب­های «هری­ پاتر» نوشته‌ی «جوان کاتلین رولینگ» از همان دست کتاب‌هایی هستند که روند زندگی خالق خود را چنان تغییر داده‌اند که گویی وردهایشان اثر کرده باشد چراکه با سود تجاری بیش از پانزده‌بیلیون دلار چیزی جز معجزه در خیال نمی‌گنجد، ولی این بار اعجاز قلم رولینگ بود که کار خودش را کرد.
نخستین کتاب از این مجموعه در سال 1997 پس از این‌که توسط هشت ناشر رد شد، توسط انتشارات «بلومزبری» پذیرفته شد و به چاپ رسید درحالی‌که تنها 2500 پوند به‌عنوان پیش‌پرداخت جلد نخست به رولینگ پرداخت شد. ناشران اصلی و اولیه از کتابسرای «بلومزبری» در انگلستان و انتشارات «اسکولاستیک» در ایالات متحده هستند، اگرچه کتاب از آن زمان به‌بعد توسط بسیاری از ناشران در سراسر جهان منتشر شده است.
کتاب‌ها داستان زندگی نوجوان یازده‌ساله­ای را روایت می‌کنند که از جادوگر بودن خود آگاهی می‌یابد و از آن پس زندگی­اش دست‌خوش دگرگونی‌هایی باورنکردنی می­شود. او رویدادهای خوش و ناخوش و اغلب شگفت‌آوری را در مدرسه­ی جادوگری «هاگوارتز» با دو تن از دوستانش به نام‌های رونالد ویزلی و هرمانی گرنجر تجربه می­کند.
زمانی‌که نخستین مجموعه­ی هری پاتر منتشر شد، کمتر کسی فکر می­کرد، این مجموعه تبدیل به یک فرهنگ در بین علاقه‌مندانش شود. در دنیای امروز که ادبیات فانتزی گاهی ما را به یاد کارخانه­های سری‌دوزی تولید و پخش می‌اندازد، این کتاب با نوآوری و خلاقیت توانست جایگاه مرتفعی برای خود دست و پا کند. واقعیت این است که نخستین کتاب­های این مجموعه زمانی در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفت که بسیاری از روزنامه­ها و مجله‌های مختلف، نوع نگاه هوشمندانه و پر از خلاقیت و نوآورانه‌ی رولینگ را ستایش کردند و عبارت‌های بی‌شماری در ستایش او نوشته شد، ولی از کتاب پنجم به‌بعد، دیگر منتقدان آن‌چنان که باید به این کتاب­ها توجه نکردند و حتا نقدهای تند و تیزی هم در رابطه با این مجموعه­ها صورت گرفت، بااین‌وجود تا آن زمان، هری پاتر چنان در دل دوستداران و شیفتگانش لانه کرده بود که همه فقط و فقط بی­صبرانه جلدهای دیگر این مجموعه را انتظار می‌کشیدند و کمتر کسی به نقدها تمایل نشان می‌داد و آن‌ها را پیگیری می‌کرد تا براساس آن­ها برای ادامه­ی مجموعه تصمیم بگیرد.
بی­شک به تصویر کشیدن این مجموعه­ی فانتزی – حماسی، کار سختی بوده است. درست است که این کتاب از زمانی که با اقبال گسترده روبه­رو شد، برای این­که سلیقه‌ی تمام مخاطبان خود را در نظر بگیرد و اعمال کند، دچار کاستی­های فراوانی شد (که این مساله به‌خصوص در کتاب هفتم به‌شدت نمود دارد)، ولی جی. کی. رولینگ غیرممکنی را در دنیای ادبیات ممکن کرد و لذتی وصف‌ناشدنی را به طرفداران این مجموعه هدیه داد که می‌تواند ضعف‌ها را بپوشاند. این کتاب­ها علاوه‌بر رویدادها و فانتزی­های دور از ذهن واقعیت‌­پندار، به بررسی لحظه‌های زندگی سه نوجوان می­پردازند که با بزرگ شدن و وارد شدن به دنیای بزرگ‌سالان، مشکلات و مصایب خاص خود را دارند، آن­ها با احساسات، تفکرات و عقاید خود مانند سه نوجوان در دنیای معمولی با زندگی پیش روی خود دست و پنجه نرم می­کنند، شاید به‌خاطر همین است که این‌قدر این شخصیت‌ها و دنیایشان برای نوجوان‌ها ملموس و باورکردنی هستند.
جی. کی. رولینگ درباره­ی این مجموعه می­گوید: «من از سن شش‌سالگی تقریبن به‌طور مستمر چیزهایی می‌نوشتم، ولی هرگز علاقه‌ای آن‌چنانی به خلق یک ایده نداشتم. در خلال چهار ساعت تاخیر قطار، به‌سادگی نشستم و به فکر فرو رفتم، همه‌ی جزییات در ذهنم شکل گرفتند، تصویر پسرکی لاغر و نحیف، با موهای پرکلاغی که عینکی به چشم دارد و هیچ نمی‌داند که یک جادوگر است، برای من بیشتر و بیشتر، شکل واقعیت به خود می‌گرفت.»
واقعیت اما در جایی دیگر به جادوی خانم نویسنده نزدیک می‌شود، درست وقتی‌که کودکان و نوجوانان زیادی را به‌سوی خواندن و مطالعه می‌کشاند و نسلی کتابخوان را با خاطره‌ای جدانشدنی از روزهای کودکی پرورش می‌دهد.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.