فرهنگنامه‌ها و ذهن‌های پرسش‌گر

«شورای کتاب کودک» از آن دسته نهادهایی است که نمی‌توان تاثیر آن را بر پیکره‌ی حوزه‌ی فعالیت خود و حتا حوزه‌های غیر مرتبط با فعالیتش نادیده گرفت. در ایرانی که صبوری و دوام را نمی‌شناسد و مهم‌تر از آن، انتقال حکومت و تغییر شکل آن در دوره‌ی فعالیت این شورا، استمرار حضوری که نزدیک به 60 سال از سر گذرانیده، بسیار ارزنده است و باید به آن بالید. اگر هنوز هم پس از این سالیان، «شورای کتاب کودک» پابرجاست، هر دوره از فعالیتش درخشان‌تر از دوره‌ی پیش سپری می‌شود، به‌جای تربیت فرد، نسلی از کودکان و نوجوانان با آموزش‌های این شورا و گاهی همراه با والدین خود، پرورش می‌یابند و از طرفی این شورا با کلاس‌های آموزشی و فعالیت‌های دیگرش نیروهای تازه‌نفس را برای ادامه‌ی مسیر خود وارد کارزار می‌کند، همه‌ی این‌ها به‌خاطر بنیان استوار، هدف تعیین‌شده، برنامه‌ی مدون، دستورالعمل کارا و به‌طور کلی به‌کارگیری علم و تجربه و انسان‌های کارآمد در یک ساختار است. این‌ها به مدد حضور درخشان کسانی چون خانم نوش‌آفرین انصاری است که حضورش در هر ساختاری ایجاد گشایش می‌کند.
«شورای کتاب کودک» از همان آغاز پیدایش، ضرورت تالیف و انتشار فرهنگنامه‌ای ویژه‌ی کودکان و نوجوانان را مطرح کرده است. سرانجام این شورا در سال 1358 با یاری گرفتن از نیروهای حرفه‌ای و داوطلب، تصمیم خود مبنی‌بر تدوین «فرهنگنامه‌ی کودکان و نوجوانان» را عملی کرد. در پایگاه اینترنتی این فرهنگنامه، هدف شورا، پدیدآوردن فرهنگنامه‌ای برای كودكان و نوجوانان ایرانی ذکر شده است كه منبعی معتبر و موثق برای دستیابی به آگاهی‌های درست و مستند با دیدگاهی علمی، مردمی و با الهام از تاریخ و فرهنگ ایران و منطقه باشد. اگر بخواهید از روند اجرایی کار از آغاز تا به این‌جا مطلع شوید، بهتر است به وب‌سایت فرهنگنامه سری بزنید و روی گزینه‌ی «تاریخچه» کلیک کنید.
اگر با بیانی فشرده توضیحی درباره‌ی فرهنگنامه بخواهیم، می‌توانیم به این بند که در وب‌سایت فرهنگنامه نیز آمده است اشاره کنیم:
«فرهنگنامه‌ی کودکان و نوجوانان، نخستین دایره‏المعارف عمومی نوشته‌شده به زبان فارسی، همراه با تصویر برای کودکان و نوجوانان است که با دیدگاهی علمی و با تکیه بر فرهنگ ایران تهیه شده است. مقاله‏های آن دقیق­، مستند و با توجه به دانش پایه و زبان و بیان گروه سنی 10 تا 16 سال تدوین شده است. در تالیف مقاله‏های آن بیش از 250 استاد و متخصص رشته‏های مختلف همکاری داوطلبانه می‌کنند. کلیه‌ی فعالیت‏های فرهنگنامه در “شورای کتاب کودک” زیر نظر “شورای اجرایی فرهنگنامه و دبیر آن، توران میرهادی و سرویراستار آن، ایران گرگین صورت می‏گیرد. پیشبینی می‏شود که مجموعه‌ی فرهنگنامه در 26 جلد، با نظم الفبایی با بیش از پنج‌هزار مقاله و چند هزار تصویر شامل عکس، نقاشی، نقشه، جدول و نمودار منتشر شود. تاکنون 13 جلد از فرهنگنامه تا پایان حرف “خمنتشر شده است “شرکت تهیه و نشر فرهنگنامه“، چاپ و نشر این مجموعه را به عهده دارد.»
با توجه به جلدهای منتشرشده‌ی «فرهنگنامه‌ی کودکان و نوجوانان» می‌توان به ضعف‌های فرهنگنامه در کنار مزایای آن پرداخت، ولی همت والای گروهی که این کار را پیش می‌برند ستودنی است. واقعیت این است که تولید کتاب‌های مرجع، دایره‌المعارف‌ها، زندگی‌نامه‌ها و از این دست بدون امکان‌های حداقلی، کاری طاقت‌فرسا و ناامیدکننده است، ولی بااین‌وجود، به همه‌ی این‌ها نیاز مبرمی احساس می‌شود. حال اگر به حوزه‌ی کودکان و نوجوانان برگردیم، خواهیم دید که این نیاز دوچندان است و کار انجام‌شده آن‌قدر ناچیز به چشم می‌آید. همین جا ست که اهمیت وجود و فعالیت افرادی چون خانم انصاری و خانم میرهادی و دیگرانی از این دست بیش از پیش آشکار می‌شود.

 

پرسش‌های کودکان پایانی ندارد و پاسخ‌های بزرگ‌ترها همیشه بهترین و پسنده‌ترین پاسخ لازم نیست. هیچ‌کدام از والدین نمی‌توانند به تمامی پرسش‌های کودکانشان پاسخ دهند و از سوی دیگر، پاسخ بدون آگاهی کافی و به زبان قابل درک کودک، کار پسنددیده‌ای نیست. با تمام نقطه‌های کوری که ممکن است در «فرهنگنامه‌ی کودکان و نوجوانان» وجود داشته باشد، ولی این فرهنگنامه اتفاق مبارکی است که راه را بر فرهنگنامه‌هایی از این دست باز کند.
فرهنگ‌نامه‌ی کودکان و نوجوانان

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.