ضرورت توسعه‌ی امکان

سال‌ها از آن زمان گذشته است که روی صفحه‌های پاپیروس افاضات شاهان و بزرگان را می‌نوشتند و یا روی پوست حیوان‌ها نامه می‌نگاشتند و به دست پیک می‌سپردند. جلوتر که بیاییم کاتبان و نسخه‌پردازان از دل تاریخ سربر می‌آورند و آرام‌آرام متن‌ها و کتاب‌ها گسترده‌تر می‌شوند تا برسیم به حروف سربی و چاپخانه‌های قدیم. پس از آن هم چاپ دیجیتال از راه می‌رسد و با یاری نرم‌افزارهای صفحه‌بندی و نسخه‌پردازی کتاب، بسیاری از موانع را از پیش پا برمی‌دارد، ولی اکنون که در عصر ارتباطات به سر می‌بریم و کتاب در قامتی دیگر رخ می‌نماید، صحبت از دنیای نوشتار و کتاب صحبت دیگری است.
از آمدن نخستین ماشین چاپ تاکنون، صنعت نشر رشد خیره‌کننده‌ای داشته است و در پی و به‌تبع آن، حوزه‌ی کتاب و بازار آن نیز دگرگون شده و سطح وسیع‌تری از اجتماع را به خود جذب کرده است. در گذشته کتابخانه‌های بزرگ و جامع، به‌خصوص در کشورهای اروپایی، از آن ثروتمندان و مالکان زمین و صاحبان طبقه‌ی اجتماعی خاص بوده است و این مساله، علم را در حلقه‌ی بسته‌ای محدود می‌کرد، ولی همیشه صنعت راهکاری در چنته دارد. در اروپا با رشد طبقه‌ی صنعتگر و با اهمیت پیدا کردن کار ایشان در چرخه‌ی تولید فئودالی، کم‌کم صنعت راه‌هایی را برای شکستن انحصار بسیاری از تسهیلات انحصاری در دست اشراف باز کرد. از دل این طبقه که بعدها طبقه‌ی بورژوا را به عرصه آورد، پیشنهادهایی برای گسترش عرصه در جهت رضایت متقاضی ایجاد شد و آن تولید ماشین‌هایی به‌منظور تکثیر بیشتر متون بود.درهرحال، از آن زمان تا به حال صنعت و تکنولوژی نشر، راه پرشتابی را طی کرده است و در این عصر که ما در آن به سر می‌بریم، تکنولوژی در قامتی دیگر به یاری اهل کتاب و مطالعه آمده است. استفاده از ابزارهای جانبی و نوآورانه برای تولید، نشر، پخش و خواندن کتاب، کتاب و نوشتار را از شکل کلاسیک و منقضی خود جدا کرده و به متن و نوشتار و کتاب‌بودگی شرایط خلق و موجودیت دیگرگونه‌ای را اهدا کرده است که باعث شده است تا کتاب هرچه بیشتر به روزمره و لحظه‌های ما سرک بکشد.
با همه‌گیر شدن اینترنت، تولید و نشر نوشتار در سطح فضای مجازی، موقعیت منحصربه‌فردی را برای خلق اندیشه پیش روی نهاد. در پی توسعه‌ی این امکان، ابزار و شیوه‌های نشر نوشتار جدی‌تر، وارد معرکه‌ی مخاطب و نویسنده شدند، به‌گونه‌ای که راهی که با صفحه‌های اچ‌تی‌ام‌ال ساده شروع شد، حالا برای خود صاحتی دست‌وپا کرده است و اندیشمندان حوزه‌ی خود را دارد تا پیرامون نوشتار فرامکان (Hyper Space) و موقعیت‌های خلاقانه‌ی حضور در فضای مجازی، نوشتار چندمنظوره و مغوله‌هایی از این دست به کنکاش و تولید اندیشه بپردازند. واقعیت این است که حوزه‌ی نوشتار در عصر حاضر، پیشنهادهایی را برای ما دارد که شاید تا به این زمان امکان بروز و یا اندیشیدن به آن‌ها هم وجود نداشته است، ولی پیشرفت هرروزه‌ی این حوزه، افقی را در برابر دیدگان می‌گشاید که می‌توان به آن به‌عنوان ابزاری بیش از یک تسهیل‌کننده‌ی صرف و بازتولیدکننده‌ی کتاب و نوشتار کلاسیک نگاه کرد و به این نحو چشم‌انداز زبان و دامنه‌ی امکان ارتباطی را گسترش داد و زبان را از چنبره و انحصار کتابت یک‌بعدی و کهن، به رهایی در مکان و زمان رسانید.