در حواشی قهرمانی

شاید در بیشتر روایت‌های داستانی مفهوم قهرمان به شخصیت نخست ماجرا خطاب شود. به‌طور معمول نوع رفتار، برخورد و زیست این شخصیت در قصه­ها و روایت­های مختلف کارکردهای گونه‌گونی دارد ولی نقش قهرمان در قصه­های فانتزی عمومن نقشی ازپیش‌تعیین‌شده است. اگر بخواهیم به‌صورت کلی به تقسیم‌بندی جایگاه قهرمان در قصه­های فانتزی بپردازیم، در بیشتر موارد نقش­ها به دو بخش قهرمان و ضد قهرمان تقسیم می­شوند. این مساله در فیلم­های کلاسیک سینما هم مصداق پیدا می‌کند ولی با آمدن موج نو در سینما روایت­های نوار و رئال، نقش­های قهرمان­ها را تغییر دادند اگرچه در ادبیات فانتزی هنوز ما با قهرمانی سروکار داریم که از یک‌سری ویژگی­های خاص تبعیت می­کند. این قهرمان­ها اغلب در بی­خبری از ماجراهایی که به ایشان ربط پیدا می‌کند بزرگ می­شوند. آنها از ماجراهایی بی‌خبر می‌مانند یا بی‌خبر نگاه داشته می‌شوند که همان رویدادها قرار است آن­ها را وارد دنیاهای دیگری بکنند.
با نگاهی به هری پاتر، فرودو بگینز و یا پرسی جکسون می‌توان به این مساله پی برد. این قهرمان­ها توسط اجتماع انسان­های بی­خبر از شخصیت آن­ها، انسان­هایی بیش‌فعال، پریشان و یا حتا در قدمی جلوتر، کودن خطاب می­شوند که با هر چه دورتر نگه داشتنشان از بطن ماجراهای فانتزی توسط نیروهای قوی­تر محافظت می­شوند تا زمانی­که موقع ورود آن­ها به دنیای اصلی­شان فرا می‌رسد.
عمده‌ترین ویژگی قهرمان­های داستان­های فانتزی، خلق دقیق تاریخ است. رفتار آن­ها به‌دقت در هر شرایطی به گونه­ای رقم می­خورد که تاریخ دقیق را خلق کند همانگونه که باید باشد. آن­ها براساس تصادف‌ها و پیش‌آمدهایی که برای آن­ها رقم می­خورد در موقعیت­های مختلف مواجهه قرار می­گیرند که به‌طور عمده از آن با استفاده از نیروهایی که برای خودشان هم ناشناخته و دور از ذهن است موفق و سربلند بیرون می­آیند اما داستان در همین‌جا متوقف نمی‌ماند. پس از مدتی معلوم می­شود که این سرنوشت برای قهرمان رقم خورده بوده است و گاهی او تنها راوی یک تاریخ است که از پیش نوشته شده است. این مساله مانند یک شمشیر دو لبه در توصیف شخصیت داستان عمل می‌کند. گاهی این روایت چنان بند و پی محکمی دارد که مخاطب با خود فکر می­کند که در دنیای خیال چنین سرنوشتی برای قهرمان داستانش ناگزیر است و او مجبور به تن در دادن است اما گاهی که داستان چفت و بست ناقصی داشته باشد، شما با یک موجود کمی نادان، خودخواه و پرمدعا طرف می‌شوید که تنها پشت پنهان شدن شانس است که او را به چنین جایگاهی رسانده است.
قهرمان داستان­های فانتزی گاهی با همه­ی ویژگی­های یک قهرمان در تقابل با نسل خود قرار می­گیرد. او مرزها و قواعد را می­شکند تا نسل جدید و ایدهآل خود را خلق کند. این قهرمان­ها به دنیا آمده­اند تا قهرمان نسل خودشان باشند و درست به همین خاطر، در این وادی دشمنان متافیزیکی و انسانی زیادی روبه‌روی آن­هاست و حتا گاهی در موقعیت­های تقابلی، دوستان و طرفداران آن­ها نیز در مقابلشان قرار می­گیرند تا آن­ها را از سنت‌شکنی منع کنند اما به نظر می­رسد این رسالت سخت یک قهرمان است و آن‌ها به‌خوبی این را می‌دانند. در بیشتر مواقع او از منظر نگاه یک قانون‌شکن، بی­بند و بار و پرمدعاست که سعی می­کند با اعمال خلاف عرف، خود را به رخ بکشد، گاهی قهرمان در وادی خودش چنان تنها می­شود که خودش هم در مسیر خود شک می­کند اما نیروهایی که در وجودش حضور دارند، او را به جلو میرانند تا همه‌ی مصایب را تحمل کند و به این وسیله خود و دنیایش را نجات دهد.
در داستان­های فانتزی قهرمان­ها به همین دلیل ساختارشکنی‌شان، آدم­های تودار و تنهایی جلوه می‌کنند که گاهی همین توداری آن­ها منجر به تصمیم‌های غلطی می‌شود که از بین رفتن اطرافیانشان را منجر می­شود ولی در ادامه‌ی داستان، ویژگی­ها و تلاش قهرمان چنان در خور تحسین توصیف می­شود که مخاطب فراموش می­کند که در حال خواندن صفحه‌هایی از همین کتاب، با خود اندیشیده است که نمی­توانی یک کمی از باد دماغت کم کنی؟!