گام‌های یک مسیر / بخش پایانی

در بخش­های پیشین پیرامون مهارت­های لازم برای کتابخوانی سخن گفته شد. این موضوع چنان پیگیری شد که اهمیتش در زمینه­ی رشد کودک نمایان شود چراکه اگر یک مهارت در کودکی فراگرفته شود، می­تواند پایه­ی مستحکمی برای رشد فرد در زمان­های رو به جلو باشد. حال اگر این مهارت از آن دسته مهارت­های پایه­ای باشد که می­تواند اساس رفتار فرد را در یک یا چند زمینه تشکیل دهد، می­تواند به فرآیند شکل­گیری شخصیت و مسیر زیست فرد مورد نظر یاری رساند. مهارت در حوزه­ی کتابخوانی و حوزه­های وابسته به آن، از جمله مهارت­های پایه­ای هستند که فرد را به رشد همه­جانبه­ای هدایت می­کنند. برای نمونه، مهارت­های پایه­ای چون خواندن، تهیه­ی دایره­ی واژگان برای برقراری ارتباط، مهارت دسته­بندی، طبقه­بندی و استفاده از داده­های اطلاعاتی و همین­طور مهارت سخن­وری و نوشتن از دسته مهارت­هایی هستند که به­طور مستقیم و غیر مستقیم به مهارت­های کتابخوانی بستگی دارند. کودکی که به گونه­ای اصولی با فرآیند و مهارت­های متصل به کتابخوانی آشنایی پیدا کرده است و قادر است آن­ها را به کار گیرد، خواهد توانست در جنبه­های گوناگون از این مهارت­ها برای رشد فردی خود بهره گیرد. مسلم است که چنین فردی در آموختن، نوشتن و انتقال مفاهیم تواناتر خواهد بود و این مهم می­تواند به اعتماد به نفس، ارتباط با گروه همسالان و ارتباط موثر با محیط یاری رساند. آن زمان که چنین مهارت­هایی در زمان مناسب آموزش داده شوند، فرد می­تواند مهارت­های متصل را هم در زمان مقتضی فرا گیرد و همه­ی این­ها مسیر رو به رشدی را پیش روی فرد می­نهند.
آزمون و خطا یکی از مواردی است که می­تواند در زمان مناسبش مفید باشد ولی اگر زمان آزمون و خطا به­ویژه در حوزه­ی کتاب به­موقع نباشد، به اتلاف وقت، انرژی و رفتن راه­های بی­سرانجام می­انجامد. این آزمون و خطا وقتی موثر است که کودک بتواند در بازه­ای از زمان با در دسترس داشتن کتابخانه­ای هرچند کوچک ولی در حد کفایت، به آن­چه نیاز دارد آگاهی پیدا کند ولی اگر این مسیر در بازه­ی زمانی دیگری برای مثال در بزرگسالی طی شود، مطلقن تاثیر قابل قبول زمان کودکی را نخواهد داشت هرچند آگاهی از ضرورت بهره­گیری و دریافت مهارت در هر سنی می­تواند راهگشا باشد. وقتی کودکی قرار است به جمع یک خانواده افزوده شود، مطمئنن والدین کودک در هر طبقه­ی اجتماعی­ای که باشند، با هر بنیه­ی اقتصادی و هر بضاعت فرهنگی و توان مالی، بسته به طبقه­بندی نیازهای مفروض از سوی ایشان، به ضرورت­های مورد نیاز کودک می­اندیشند و تا حد امکان در پی برآورده کردن این نیازهای ضروری برای زیست کودک بر می­آیند. اگرچه این ضرورت­ها بسته به امکان و جایگاه خانواده متغیر است ولی ضرورت دانستن یک موضوع را می­توان با آگاهی­رسانی در زمینه­ی آن ایجاد کرد. در حال حاضر که سازمان­های دولتی و نهادهای متصدی امر فرهنگ و کتاب، دغدغه­های دیگری جز مسئولیت اصلی خود را در پیش گرفته­اند، این آگاهی­رسانی وظیفه­ی با اهمیتی است که باید از سوی حوزه­های دیگر دخیل در حوزه­ی کتاب بر عهده گرفته شود. تاکید دوباره بر این نکته ضرورت دارد که وقتی با دوران کودکی ِگروهی از مشاهیر چون چارلز داروین، ویرجنیا وولف و آرتور رمبو یا صائب تبریزی آشنا می­شویم، یک نکته­ی اساسی وجود دارد که ایشان را شتاب­ناک­تر از دیگران به پیش رانده است و آن در دسترس بودن یک کتابخانه­ی تقریبن جامع در کودکی­شان است و همچنین باید یادآور شد که حضور یک کتابخانه­ی ابتدایی با کتاب­های پایه و ضروری امر محتملی است که تهیه­ی آن ساده­تر از فراهم کردن بسیاری از مواردی است که حتا برای یک خانواده­ی ثروتمند هم ضرورت ندارد ولی می­توان آن­ها را در خانه­های استیجاری هم جست و جو کرد. در هر حال، این­که یک کتابخانه­ی کوچک در کنج یک خانه­ی معمولی بدون توجه به کتابخانه­ی مکمل باید چه خصوصیاتی داشته باشد، بحثی است که در جستارهای بعدی مورد توجه قرار خواهد گرفت ولی در عین حال در همین­جا باید دوباره بر این نکته تاکید کرد که حتا حضور نمادین و تزیینی کتاب و کتابخانه در خانه هم می­تواند در رشد کودک و علاقه­مندی او به این مهم اثرگذار باشد.

گام‌های یک مسیر / بخش دوم

مادامی که فرآیند کتابخوانی را منحصر به خواندن کتاب بدانیم و این انحصار را در لحظه­ی اتفاق آن، بررسی کنیم، نمی­توانیم به نتیجه­ی درخوری از این فرآیند دست یابیم حتا اگر نتیجه­ی مورد نظر، خواندن برای خواندن و یا خواندن برای لذت بردن و گذران وقت باشد. واقعیت این است که این روند نیاز به پیوستارهایی دارد که باید آن­ها را در شمار آورد تا بتوان به نتیجه­ی مطلوب امیدوار بود. این پیوستارها می­توانند شامل فن­های کتابخوانی، گزینش موضوع و دسته­بندی کتاب­های دارای اهمیت در آن رده، برنامه­ریزی زمانی و موارد دیگری از این دست باشند تا بتوان از این رهگذر، یک فرآیند ایده­آل را به وجود آورد. این فرآیند احتیاج به یادگیری و بهره­گیری از راهکارها و آموزش­هایی دارد که لازمه­ی آن، توجه به خواست و علاقه­مندی و همین­طور لذت خواندن است. مادامی که لذت و جذبه از این فرآیند غایب باشند، نمی­توان انتظار یک چرخه­ی کامل را داشت.
در بخش پیشین به فوریت و اهمیت مجموعه­ی در دسترس خواننده­ی کتاب اشاره شد. این مجموعه لزومن بنا نیست تا در کتابخانه­ی ایشان به چشم بیاید ولی می­توان کتابخانه­ای را متصور شد که مجموعه­ی خوانده­های ایشان را به­صورت مثالی در خود جای داده است به عبارتی فرد می­تواند با رجوع به تاریخچه­ی خواندنی­های خود یک محتوای فرضی را در ذهن بیاورد و به تحلیل محتوایی کتابخانه­ی مثالی بپردازد. آن­گاه برای اشاره به اهمیت این موضوع، به داده­های اطلاعاتی­ای اشاره شد که در دسترس کودکان قرار می­گیرد. این داده­ها تا به آن­جا مهم هستند که حتا مقوله­هایی که زیر عنوان سرگرمی برای کودکان برشمرده می­شوند هم ضرورت توجه دارند. تا زمانی که ما نتوانیم برای کودکانمان یک مسیر منظم و طرح­ریزی­شده­ای را البته بر پایه­ی علاقه­مندی کودک برنامه­ریزی کنیم، نمی­توان امید بست که هر میزانی از مطالعه یا دریافت داده­های اطلاعاتی و علمی در رشد کودک یاری رساند. طراحی مسیر برای مطالعه­ی کودک به این معنی نیست که او را به راه ویژه­ای از اندیشیدن یا تحکیم جهان­بینی خاصی هدایت کنیم یا این­که تلاش کنیم تجربه و تفکر زیستی خود را به او انتقال دهیم بلکه به این معنی است که در جهت علاقه­مندی و تمایل او به کودک یاری رسانیم تا بتواند مهارت­های لازم برای کتابخوانی را فرا گیرد.
وقتی با دوران کودکی ِگروهی از مشاهیر چون چارلز داروین، ویرجنیا وولف و آرتور رمبو یا صائب تبریزی آشنا می­شویم، یک نکته­ی اساسی وجود دارد که ایشان را شتاب­ناک­تر از دیگران به پیش رانده است و آن در دسترس بودن یک کتابخانه­ی تقریبن جامع در کودکی­شان است. یک کتابخانه­ی جامع که علاوه بر دارا بودن کتاب­های پایه در هر زمینه­ای، بتواند چنان­چه فرد کشش ویژه­ای به موضوع یا علم خاصی دارد، نیاز او را در سطح­های ابتدایی مرتفع کند. داشتن یک کتابخانه با این شرایط در یک خانه­ی متعلق به یک خانواده­ی متوسط کار دشواری نیست حتا اگر انتظار نرود که کتابخانه­ی مکمل ِکتاب­های پایه، در خانه وجود داشته باشد، حضور یک کتابخانه­ی ابتدایی با کتاب­های پایه و ضروری امر محتملی است که تهیه­ی آن ساده­تر از فراهم کردن بسیاری از مواردی است که حتا برای یک خانواده­ی ثروتمند هم ضرورت ندارد ولی می­توان آن­ها را در خانه­های استیجاری هم جست و جو کرد. در هر حال، این­که یک کتابخانه­ی کوچک در کنج یک خانه­ی معمولی بدون توجه به کتابخانه­ی مکمل باید چه خصوصیاتی داشته باشد، بحثی است که در جستارهای بعدی مورد توجه قرار خواهد گرفت ولی در عین حال در همین­جا باید دوباره بر این نکته تاکید کرد که حتا حضور نمادین و تزیینی کتاب و کتابخانه در خانه هم می­تواند در رشد کودک و علاقه­مندی او به این مهم اثرگذار باشد.

گام‌های یک مسیر / بخش نخست

اهمیت خواندن کتاب در هر دوره­ای از زندگی در جای خود باقی است ولی این مهم، پیوست­های با اهمیتی را در کنار خود دارد که بدون در نظر گرفتن آن­ها کم­تر می­توان به بهترین نحو از خواندن کتاب بهره برد. این­که کتاب خوانده شود مقوله­ی جدایی است از این­که چه فردی چه کتاب­هایی را در چه بازه­ای از زمان و به چه ترتیبی می­خواند به عبارت دیگر، کتابخوانی فن­هایی دارد که اگر به آن فنون مجهز نباشیم نمی­توانیم به بهره­مندی مطلوب از خوانده­هایمان دست یابیم. همچنین مقوله­ی فن­های کتابخوانی هم با حوزه­ی بازیابی داده­های پیرامون آن تفاوت دارد به گونه­ای که حتا اگر شما داده­های اطلاعاتی منتج از فرآیند کتابخوانی را داشته باشید، باید توانایی بایگانی، پردازش و بازیابی و استفاده از آن­ها هم مورد توجه قرار گیرد تا بتوان یک فرآیند ایده­آل را به وجود آورد. این فرآیند احتیاج به یادگیری و بهره­گیری از راهکارها و آموزش­هایی دارد که لازمه­ی آن، توجه به خواست و علاقه­مندی و همین­طور لذت خواندن است. مادامی که لذت و جذبه از این فرآیند غایب باشند، نمی­توان انتظار یک چرخه­ی کامل را داشت.
یکی از موارد دارای اهمیت در نزد کتاب­خوان­های حرفه­ای، مجموعه­ای است که فراهم می­آورند. این مجموعه لزومن بنا نیست تا در کتابخانه­ی ایشان به چشم بیاید ولی می­توان کتابخانه­ای را متصور شد که مجموعه­ی خوانده­های ایشان را به­صورت مثالی در خود جای داده است به عبارتی فرد می­تواند با رجوع به تاریخچه­ی خواندنی­های خود یک محتوای فرضی را در ذهن بیاورد و به تحلیل محتوایی کتابخانه­ی مثالی بپردازد. آن­گاه چند موضوع آشکار می­شود. نخست این­که فرد تا به چه اندازه در یک خط سیر منطقی و هدفمند برای دریافت، پرداخت و پرتاب داده­های اطلاعاتی خود حرکت کرده و این حرکت تا به چه اندازه در مسیر میل و طلب او قرار داشته است. برای نمونه فردی که علاقه­مند به مطالعه­ی فلسفی است و از این مطالعه هدف خاصی را برای مثال برای دستیابی به اطلاعات در زمینه­ی پدیدارشناسی دنبال می­کند، خوانده­های او تا به چه اندازه معطوف به این میل و هدف بوده­اند و این مهم به چه میزان در یک پیکره­بندی تاریخ­مند قرار داشته است یا مثلن فردی که علاقه­مند به مطالعه در حوزه­ی بینا رشته­ای فلسفه­ی علم است یا دوست دارد تا در حوزه­ی هنر بدوی اطلاعاتی کسب کند، آیا می­داند چه مسیری را باید طی کند و چه کتابشناسی­ای برای او مناسب است و آیا می­تواند این مسیر را طی کند؟
واقعیت این است که کتابخوانی بیشتر از آن­چه تصور شود یک مهارت است و نیاز به آگاهی، آموزش و دقت فراوان دارد حتا اگر خواندن کتاب برای فرد تنها جنبه­ی فراغت و سرگرمی هم داشته باشد، برای او مفیدتر خواهد بود که این مسیر را با برنامه­ریزی دنبال کند چراکه حتا اگر کتابخانه­ی فرضی در حوزه­ی سرگرمی هم از منطق مفروضی برخوردار باشد، می­توان انتظار داشت که رسیدن به هدف پیش­بینی­شده محتمل­تر است برای نمونه اگر فرد در ساعت­های فراغت خود مایل باشد به مطالعه­ی تاریخ کشورها بپردازد یا فرد مورد نظر علاقه­مند به خواندن زندگی­نامه­های افراد مشهور است، باز هم بهره­گیری از یک برنامه­ی مطالعاتی می­تواند سرگرمی دلپذیرتری را به ارمغان بیاورد هرچند که تصور بر این باشد که خواندن این کتاب­ها فقط برای گذران اوقات فراغت است. این موضوع وقتی اهمیت بالاتری پیدا می­کند که به داده­های اطلاعاتی­ای فکر کنیم که هر کودک در مسیر رشد خود از آن­ها بهره­مند می­شود آن هنگام است که درخواهیم یافت که حتا مطالعه­ی کودک صرفن برای مشغولیت و سرگرمی هم دارای اهمیت است.

قفلی برای یک کلید

«همه‌ی ما می‌دانیم که وب پر از مطالب جذاب و حتا متحیرکننده است، اما در مواقعی هم می‌تواند ترسناک باشد! مقوله‌ای که در این کتاب می‌خواهیم به آن بپردازیم، امنیت است که می‌گوید: “درست مانند دنیای حقیقی، باید از خود محافظت کنید و مانع از دزدیده شدن یا صدمه خوردن اموالتان شوید.” فرقی نمی‌کند که تازه‌کار باشید یا خوره‌ی کامپیوتر؛ مهم این است که همیشه با نکات و مسایل پرداختن به اطلاعات در وب به‌روز باشید. در این کتاب، نکات بسیار مهم امنیتی ارایه خواهد شد که با رعایت آن‌ها می‌توان با خیال آسوده‌تری به وب‌گردی پرداخت.»
کتابخانه‌ی «گویا آی‌تی» یکی از زیرشاخه‌های مجله‌ی اینترنتی «گویا آی‌تی» است که جدیدترین مقاله‌های آی‌تی و کتاب‌های این حوزه را تا جایی که در توان دارد، با برگردان فارسی برای استفاده‌ی علاقه‌مندان منتشر می‌کند. کتاب «امنیت گوگل» که دست‌آورد نوشتاری گروهی از دست‌اندرکاران پایگاه اینترنتی گوگل است، به‌تازگی در کتابخانه‌ی گویا آی‌تی قرار گرفته است تا به خوانندگان این پایگاه و کاربران اینترنت بگوید که چگونه و با چه ابزاری می‌توان امنیت را در گوگل برپا ساخت. مساله‌ی امنیت در شبکه‌ی جهانی اینترنت و به‌ویژه در فضای خصوصی هر فرد در این شبکه، یکی از مسایل مهم و دغدغه‌هایی است که بدون راهکار درست و کاربست صحیح آن نمی‌توان به نتیجه‌ی دلخواه دست یافت پس باید به ابزار دانش و تکنولوژی مجهز شد. این ابزار را بهتر است در جایی جست و جو کنیم که آگاهی نسبت به آن در بیشترین سطح خود قرار دارد. کتاب امنیت گوگل که در پنجاه و نه صفحه فراهم آمده است همان کتابی است که می‌تواند در سطح ابتدایی به ما یاری رساند. این کتاب توسط محمدرضا رشیدی به فارسی برگردانده شده و طراحی و صفحه‌آرایی آن بر عهده‌ی ویدا غلامی بوده است. پس از فهرست مطالب و شناسه‌ی کتاب، سختی با خوانندگان می‌آید و سپس نوشتار اصلی کتاب در قالب فصل‌های گوناگون در پیش روی خواننده قرار می‌گیرد. در فهرست مطالب این کتاب، با سرفصل‌هایی چون «افزایش ضریب امنیت در وب»، «امنیت موبایل»، «تضمین امنیت خانواده در محیط آن‌لاین»، «ابزارهای امنیتی گوگل» و «خصوصی‌سازی جست و جو» و عنوان‌های دیگری از این دست مواجه می‌شویم که همه‌ی آن‌ها حکایت از دامنه‌ی داده‌های کاربردی‌ای دارند که می‌توانند به کاربر وب‌سایت گوگل به‌طور خاص و به کاربر شبکه‌ی جهانی اینترنت به‌طور عام یاری رسانند تا در سطح یک کاربر ساده امنیت خود را به سطح مطلوب و قابل قبولی رساند. گاهی رعایت نکته‌های ساده و بدیهی می‌تواند ضریب امنیت حوزه‌ی شخصی ما در وب را تا حد قابل توجهی بالا ببرد و گاهی به‌کارگیری برخی راهکارها نتیجه‌ی معکوسی را در بر دارد پس بهتر است حتا اگر تصور می‌کنیم که با اطلاعات تکراری و خسته‌کننده‌ای مواجه هستیم، باز هم نگاهی به متن این کتاب بیندازیم.
«تصور کنید وقتی به شعبه‌ای از بانک خود مراجعه می‌کنید، کارمندان آن‌جا را با نام‌هایشان، یونیفرم و سرویسی که به شما ارایه می‌کنند می‌شناسید. در رابطه با بانکداری الکترونیکی باید بگوییم که نیاز به اعتمادسازی، بیشتر از بانک‌های حقیقی حس می‌شود. پس بهتر است بدانید که سایت‌های امن با “Https”شروع می‌شوند و آیکون یک قفل را در مرورگر ظاهر می‌کنند. با وجود این علایم دیگر نباید نگران باشید.»

مخزن‌های بی‌پایان

امروزه شاید کتاب­های الکترونیکی هنوز با آن سرعتی که در آغاز راه انتظار می‌رفت، در میان اهالی کتاب، جاگیر نشده باشند و شاید برای جا افتادن این کتابخانه‌های صفر و یکی زمان زیادی نیاز باشد، ولی در هر صورت کتاب‌های الکترونیکی آرام‌آرام جایگاه خود را پیدا خواهند کرد و به‌طور حتم تسهیلاتی به­وجود خواهند آمد که می­توانند کتاب‌های الکترونیکی را در رقابت با کتاب‌های چاپی قرار دهند، اما در این میان مساله تنها مساله‌ی کتاب­های الکترونیکی نیست چراکه از سویی کتابخانه­های عظیمی با کتاب­های فراوان چاپی وجود دارد که علاوه بر دربر داشتن نقشی کلیدی در انتقال آگاهی و نمایاندن تاریخ تفکر، افراد زیادی را هم چه به لحاظ شغلی چه با مشغولیت‌های دیگر، به خود مشغول داشته‌اند. آیا با از بین رفتن شکل چاپی کتاب و به­وجود آمدن کتابخانه­های تمام الکترونیک، افراد مختلف در زمینه­ی کتابداری سنتی، جایگاه و شغل خود را از دست خواهند داد؟ آیا کتاب در شمایل کلاسیک خود آن‌قدر برای مخاطبش جذابیت دارد که جای خود را به نسخه‌های دیجیتال ندهد؟ آیا برای حضور یکی لزومی بر نبود دیگری هست؟ پرسش‌های زیادی در این زمینه مطرح است و ابهام‌ها راه را بر هر آینده‌نگری شفاف می‌بندند.
شاید بتوان گفت که از زمان تاسیس اولین کتابخانه‌ها در جهان، کتابدارها به‌خصوص کتابدارهای کتاب‌های مرجع، در مقام قهرمان کتابخانه، نقش ایفا کرده‌اند. زیرا به‌طور کلی، علت وجودی کتابخانه، همواره ارایه­ی اطلاعات به کاربران‌ بوده است و از گذشته تاکنون، خدمت اصلی کتابدار مرجع، فراهم‌ کردن اطلاعاتی است که کاربر به دنبال آن است. واقعیت این است که دنیای تکنولوژ­ی‌های جدید، ماهیت یک‌ تشکیلات اجتماعی را به شکل­های مختلف تغییر تعین می‌دهد و دگرگونی‌های زیادی را به آن وارد می‌کند. در آینده نظام‌های اطلاع‌رسانی با وجود دیجیتالی شدن، شکل جستجوی واقعیت، دیدگاه­ها و همچنین نقش افراد را عوض خواهند کرد. با جا افتادن کتابخانه‌های دیجیتالی، بسته به فرهنگ افراد در استفاده از تکنولوژی‌های جدید، به‌طور حتم نقش افراد هم تغییر خواهد کرد. به‌طور قطع با جاگیر شدن استفاده از این نوع کتاب­های الکترونیکی، سرعت و دقت و همچنین سرعت عمل در استفاده از رایانه، به توانایی­های افراد اضافه خواهد شد و افرادی در زمینه‌ی راهنمایی و مرجع بودن، موفق­تر خواهند شد که بتوانند خود را با این ویژگی­ها تطبیق دهند. از سوی دیگر، با رشد روزافزون کتاب‌های دیجیتال، ابزارهای متناسب در این حوزه هم به‌منظور کاربری بهینه‌تر، به بازار خواهند آمد.
اگر کتابخانه‌ها به مخزن خود بخشی را در حوزه‌ی دیجیتال بیفزایند، می­توان نقش و خدمات کتابدار مرجع را نیز در این‌ محیط­‌های جدید دیجیتالی تعیین کرد و از حضور این قشر باتجربه و آگاه در حوزه‌ی نوظهور و روبه‌رشد نیز بهره برد و با توجه به تجربه و کارایی ایشان، حضور میان‌جی‌گرانه‌ی آن‌ها ‌را به کار بست تا این حرکت پرشتاب نظم گیرد. این افراد با توجه به توانایی­های خود می­توانند به‌مثابه موتورهای جست‌وجویی عمل کنند که در انواع کاوش­ها به جست‌وجوگران یاری برسانند. آن­ها با تبیین قوانین راه­های آسان­تر و در دسترس­تر می­توانند خواننده را در استفاده­ی سریع‌تر از یک کتابخانه­ی دیجیتال، به مقصود خود برسانند و او را در درک بهتر یاری رسانند. درهرحال، ورود تکنولوژی جدید به معنی خروج بخش‌های پیشینی نیست و اگر بتوان در هر حال از هر دو بخش سود جست، نتیجه‌گیری بهتری حاصل می‌شود. شاید در آینده کتاب‌های دیجیتال را نه در پشت مانیتورهای خانگی بلکه با حضور در کتابخانه‌های عظیم و با استفاده از مخزن گسترده‌ی آن‌ها خواند.

ورود به کتاب‌خانه

با گسترده شدن دنیای مجازی و با فراگیر شدن استفاده از اینترنت، حجم داده‌های نوشتاری بر روی این شبکه‌ی جهانی روزبه‌روز گسترش یافته است؛ تا آن‌جا که و‌‌ب‌سایت‌هایی به انتشار جدی کتاب‌های ارزشمند دست زده‌اند، وب‌سایت‌هایی فروش کتاب­ها را در دستور کار خود قرار داده‌اند، گروهی دیگر از آن‌ها در نشر مقاله‌ها، دانشنامه‌ها و کتابخانه‌های آن‌لاین به شهرت رسیده‌اند و تعدادی در حکم نشرهای تخصصی در حوزه‌های مختلف چون ادبیات، علوم انسانی یا رشته‌های هنری دست به فعالیت می‌زنند. گروهی در زمینه‌ی گونه‌ای از کتاب‌های الکترونیک فرامتن و فرارسانه‌ای فعال هستند که امکان چاپ کاغذی این نوع کتاب‌ها وجود ندارد و فقط مختص دنیای سایبری هستند، بعضی‌هایشان از آثار کلاسیک هر گوشه‌ای از جهان گنجینه‌ای را فراهم آورده‌اند که هرکس در هر گوشه‌ای از کره‌ی خاکی به فراخور علاقه‌ی خود، تنها با فشار چند دکمه، به آن‌ها دسترسی داشته باشد. همه‌ی این امکان‌ها اگر در برابر بوی خوش کتاب‌های قدیمی گذاشته شود، دریافته خواهد شد که شیرینی دسترسی آسوده به گنجینه‌ی عظیم نوشتاری سرتاسر کره‌ی خاکی و انتخاب خواندن، چاپ و نشر کتاب‌های دلخواه خود در چاپخانه‌ی خانگی، بوی دلپذیر آزادی را به ارمغان می‌آورد که بسی خوش‌تر است.
در این زمانه به‌همت کمپانی اپل برای همه‌گیر شدن آی‌پد در مدرسه‌ها و آموزشگاه‌ها، تخته‌سیاه‌های کوچک نوآموزان، دیگر به رویای سالیان دور تعلق دارد. از سوی دیگر، ورود ابزارهای استاندارد و مهربان با چشم، با استفاده‌ی آسان و امکانات خوب دسترسی و همچنین با توجه به حجم کم و آسانی جابه‌جایی، نیاز به کتاب‌های کاغذی هر روز کمرنگ‌تر می‌شود و از سوی دیگر، هر روز گونه‌های بهتری از ابزار موجود در بازار توسط کمپانی‌های رقیب در اختیار مصرف‌کنندگان قرار می‌گیرد.
و اما در ایران، قصه کمی متفاوت است؛ با وجود محدودیت‌های بی‌شمار و فرساینده‌ی روند نشر کتاب و توزیع آن در بین مخاطبان و با توجه به نبود چاپ‌های جدید از برخی کتاب‌ها با وجود پرطرفداران بودن آن‌ها، کتاب‌های الکترونیکی به‌ویژه در میان نویسندگان نسل جوان و تازه‌نفس، اهمیت بیشتری پیدا کرده‌ است و از طرف دیگر، پیشرفت نشر این کتاب‌ها، موجب شده است تا گروه‌هایی که در عرصه‌ی فرهنگی ایران مشروعیت و پذیرش ندارند نیز فرآورده‌های ادبی و فرهنگی خود را به دست مخاطبان خود برسانند. شاید مهم‌ترین مزیت این روند، برداشته شدن سانسورهای گونه‌گون از جمله سانسور خود نویسنده بر نوشتار باشد. مزیت این چرخه هرچه که باشد، حوزه‌ی قابل توجهی را به خود اختصاص داده است که به‌آسانی نمی‌توان از کنارش گذر کرد.
این‌که گروهی از مردم و به‌ویژه نسل پیشین اهل کتاب، هنوز نسبت به کتاب‌های کاغذی نوستالژی دارند و حاضر به استفاده از تکنولوژی‌های جایگزین نیستند، به قیمت قطع هزاران درخت و صرف ساعت‌ها وقت تمام می‌شود و همچنین روند انتقال کتاب از صاحب اثر به خواننده‌ی مشتاق را کندتر و باوسطه می‌کند، از سویی دیگر در کشوری چون ایران، حجم عظیمی از اندیشه و کلمه به محاق می‌رود.
متن‌های فارسی به هیات کتاب‌های الکترونیک پراکنده در دنیای مجازی، هنوز از سوی ادب‌دوستان فارسی‌زبان مورد توجه کافی قرار نگرفته‌اند. به‌طور قطع دلیل‌های متعددی برای این رفتار از سوی اهل اندیشه و فرهنگ وجود دارد، ولی هدف سلسله‌نوشته‌هایی زیر عنوان «کتابخانه‌ی کوچک من»، پرداختن به گستره‌ی در خور توجه کتاب‌های الکترونیکی فارسی‌زبان و معرفی آن‌ها به مخاطبان خوب رادیو کوچه است.