به خاطر بزرگ شدن

«گفتم: مامان من از این شلوارهای پفی زنانه بدم میاد.
مامان حتا پلک هم نزد و گفت: پرت و پلا نگو سوزان الیزابت. این شلوارهای پفی زنانه خیلی مدرن هستند. یادت باشد که من وقتی به سن تو بودم اجازه نداشتم شلوار بپوشم… خودت ببین با پوشیدن این شلوار چقدر امروزی و مدرن شدی.
اما باز هم اصرار کردم که: لباس گاوچرانی و لباس سرخ‌پوستی با تیر و کمان را بیشتر از این شلوارهای پفی دوست دارم.»
کتاب با این جمله‌ها آغاز می‌شود و شاید نویسنده بدون این‌که بخواهد این نکته را به ما منتقل می‌کند که همواره حقی برای گرفتن و حقیقتی برای ندیدن وجود دارد. سوزان الیزابت اصرار دارد تا از پوشش مورد تایید و پسند مادر خارج شود چراکه او گونه‌ای دیگر از پوشش را دوست دارد ولی مادر حتا پلک هم نمی‌زند و با وجود این‌که به‌دنبال گرفتن حق رای زنان است، کودک خود را از حق حرف زدن هم محروم می‌کند چه برسد به این‌که خواسته‌ی او را ارزیابی کند. توجیه او امروزی بودن این پوشش است و دلگرمی مادر به کودک، یادآوری محدودیت‌های خود در زمان کودکی و نوجوانی در زمینه‌ی پوشش است حال آن‌که همین محدودیت‌ها در شکل دیگری و در زمان متفاوتی به دختر او هم تحمیل می‌شود آن هم توسط مادری که خود را آزادی‌خواه تصور می‌کند. یادآوری این نکته چیزی از ارزشمندی کتاب «مامان رفت زندان برای حق رای» کم نمی‌کند فقط ضرورت این بحث را متذکر می‌شود که همیشه پیرامون نقطه‌های تاریک ذهن خود با خویشتن به گفت‌وگو بنشینیم چراکه تضییع حق همواره در نزد افراد مشخصی اتفاق نمی‌افتد و مهم‌تر این است که گاهی تضییع یک حق در نقطه‌ای اتفاق می‌افتد که انتظار نمی‌رود.
کتاب «مامان رفت زندان به خاطر حق رای» کتابی برای کودکان است که به مهراوه تقدیم شده است که دلتنگ مامان نسرین است و شاید مهراوه نماینده‌ی بی‌شمار کودکی باشد که به هر دلیلی والدین خود را در کنار ندارند و از مهر و پشتیبانی ایشان محروم هستند. داستان این کتاب ماجرای فعالیت زنان آمریکایی برای حق رای را در دهه‌ی بیستم و از قرن بیستم روایت می‌کند که توسط دختری هم‌سن و سال مهراوه روایت می‌شود. این کتاب که نوشته‌ی کاتلین کار است و مالن لاگسن تصویرسازی‌اش را بر عهده گرفته، برگردانی از نوشین احمدی خراسانی است که مقدمه‌ای هم بر آن نوشته است. کتاب حاضر در آبان ماه 1391 و در بیست و یک صفحه توسط مدرسه‌ی فیمنیستی بر روی شبکه‌ی جهانی قرار گرفته است تا گوشه‌ی چشمی به کودکانی باشد که زندگی تلخ و مرارت‌باری را دور از والدین خود تحمل می‌کنند. لازم به یادآوری است که این کتاب به‌همت منصوره‌ شجاعی به‌صورت کتاب صوتی در آمده است و نسخه‌ی گویای آن نیز در فضای مجازی قرار دارد.

گریز از جاگیرشدن

«”ناکجا”، ناشر کتاب‌های فارسی در کشور فرانسه است که با رعایت قوانین کنوانسیون بین‌المللی کپی‌رایت به انتشار کتاب می‌پردازد. مخاطب “ناکجا” در هر نقطه‌ی دنیا که باشد می‌تواند از امکانات این وب‌سایت استفاده نماید. “ناکجا” خود را به اصل بنیادینِ آزادی انتشارات وفادار می‌داند و در این راستا پذیرای هیچ محدودیت ویژه‌ای نیست. یگانه معیار ما در انتخاب آثار، کیفیت آن‌هاست و با هیچ‌‌کدام از معیارهای کاذبی که ممکن است در هر جای دیگر مرسوم باشند سازگار نخواهیم بود. شهرت و سابقه‌ی کاریِ پدیدآورندگان، نقش تعیین‌کننده‌ای در انتخاب و انتشار کتاب‌‌ها ندارد؛ انتشارِ آثار باکیفیتِ مولفان و مترجمان جوان و کمتر شناخته شده، یکی از اهداف مهمِ نشر “ناکجا” به شمار می‌آید.»
مدت زمان زیادی از پیوستن «ناکجا» به شمار ناشران اینترنتی نمی‌گذرد، ولی این نشر توانسته است اقبال قابل توجهی در میان اهل کتاب بیابد هرچند هنوز راه زیادی دارد تا ساختار خود را بیابد و نام خود را در میان حرفه‌ای‌ها تثبیت کند. پایگاه اینترنتی این نشر از بخش‌های متنوعی تشکیل شده است که یکی از بخش‌های مهم آن، پرونده‌‌هایی است که برای نویسندگان مختلف ترتیب داده است. این پرونده‌ها مجموعه‌ای از مقالات، یادداشت‌ها، گفت‌وگوها و ویدئوها را دربر می‌گیرند که در رابطه با نویسنده‌ی مورد نظر تهیه می‌شوند و به‌همراه مجموعه‌ی آثار آن نویسنده، در اختیار مخاطبان قرار می‌گیرند. امکان جست‌وجو و پی‌گیری در این وب‌سایت به نحو مطلوبی در اختیار مخاطب قرار گرفته است، به‌طوری که با جست‌وجوی نام نویسنده یا عنوان کتاب در وب‌سایت ناکجا، به صفحه‌ی ویژه‌ی کتاب مورد نظرتان هدایت خواهید شد. در این صفحه، خلاصه‌‌ی کتاب به اضافه‌ی جمله‌های برگزیده‌ی آن، برای آشنایی بیشتر با فضای کلی اثر، موجود است. همچنین می‌توان با انتخاب گزینه‌های دیگر در این صفحه، اطلاعات بیشتری از قبیل زندگی‌نامه‌ی نویسنده و نقدها و یادداشت‌های مرتبط با کتاب را پیدا کرد. ادعای ناکجا بر این است که تلاش می‌کند تا کتاب‌های خود را با رعایت تمام معیارهای کیفیِ یک کتاب الکترونیک تهیه کند و به دست مخاطب برساند. این نشر، تصریح می‌کند که هدفش معرفیِ کتاب‌های با کیفیت به‌جای فایل‌های اسکن‌شده‌ی غیر استانداردی است که اغلب موجب دلزدگی و عدم رغبت خوانندگان به ادامه‌ی مطالعه‌ی کتاب می‌شوند.
ناکجا محصولات خود را در سه شکل متفاوت عرضه می‌کند: نخست، کتاب الکترونیک که این کتاب‌ها با فرمت‌های pdf و ePub عرضه می‌شوند و برخی از آن‌ها مجهز به قفلِ DRM هستند. دوم کتاب گویا تحت عنوان «خواندن در تاریکی» که به‌صورت کتاب صوتی در دسترس مخاطبان قرار می‌گیرد و سوم کتاب چاپی برای مخاطبانی که در خارج از ایران اقامت دارند، در صورت سفارش، از طریق سیستم پستی بسته‌ی درخواستی فرستاده می‌شود. وب‌سایت این نشر الکترونیکی چشم‌نواز و کاربردی است، به‌گونه‌ای که برای هرکدام از خواسته‌های بازدیدکننده تمهیدی اندیشیده شده است. برای نمونه یکی از پیوندهای این پایگاه، «پرسش‌های متداول» است که با فرض ناآگاهی مخاطب در مورد کتاب الکترونیک، مجموعه پرسش‌هایی طرح شده و پاسخ آن‌ها هم در پی آمده است. همچنین در قسمت سمت چپ و بالای صفحه پیوندی به نام «پرسه» وجود دارد که نام برنامه‌ای از ناکجا ست که هر جمعه از تلویزیون فارسی‌زبان «من و تو» پخش می‌شود و می‌توان در همین پیوند هم بیینده‌ی آن بود.تولد هر یک از نشرهای الکترونیک فارسی‌زبان و نزدیک شدن آن‌ها به استانداردهای این گونه‌ی نشر کتاب، این امید را زنده می‌دارد که نشر کتاب‌های فارسی بتواند راه برون‌رفت خود را بیابد و به‌ویزه ادبیات از شمایل تشریفاتی خود خروج کند تا بتوان میان فارسی‌زبانان پراکنده در جهان به‌منظور رشد ادب فارسی و رهایی از محدودیت‌های کنونی، نزدیکی برقرار کرد.